بهترین دیتاسنترهای تهران در ۱۴۰۴ – مقایسه امکانات، امنیت و موقعیت مکانی

چکیده 

این مقاله بررسی جامع و مقایسه‌ای دیتاسنترهای مطرح ایران در سال ۱۴۰۴ را ارائه می‌دهد. هدف راهنمایی تصمیم‌گیرندگان فناوری اطلاعات و کسب‌وکارها در انتخاب مرکز داده مناسب بر اساس معیارهای فنی، امنیتی، شبکه‌ای و مکانی است. بررسی شامل تعاریف، معیارها، پروفایل‌ فنی دیتاسنترهای مهم، تحلیل مقایسه‌ای، امتیازدهی و توصیه‌های عملی است.

مقدمه 

دیتاسنتر به‌عنوان محلی اختصاصی برای نگهداری سرور، پردازش و توزیع داده‌ها نقش حیاتی در اقتصاد دیجیتال دارد. در ایران عمده دیتاسنترها در تهران و چند شهر کلیدی متمرکزند و انواع مختلفی از مراکز اختصاصی، مدیریت‌شده و کولوکیشن وجود دارد. رشد مصرف اینترنت داخل کشور و الزام به دسترسی پایدار و امن باعث شده سرمایه‌گذاری در مراکز داده و توسعه قطب‌های جدید (مثلاً پیام) شدت یابد.

در این مقاله «دیتاسنتر» به تأسیسات فیزیکی اختصاص‌یافته به نگهداری سرورهای اختصاصی ، ذخیره‌سازی، تجهیزات شبکه و پشتیبانی زیرساختی اطلاق می‌شود؛ نه هر مجموعه سروری که سازمانی در اتاق خودش نگه می‌دارد. تمرکز بر دیتاسنترهای تجاری، اپراتوری، بانکی و قطب‌های نوآور در ایران است.

لیست دیتاسنترهای ایران

همان‌طور که گفته‌شده دیتاسنترهای زیادی در ایران فعالیت دارند که از جمله مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. دیتاسنتر هاست ایران
2. دیتاسنتر افرانت
3. دیتاسنتر پارس آنلاین
4. دیتاسنتر تبیان
5. دیتاسنتر زیرساخت
6. دیتاسنتر ایرانسل
7. دیتاسنتر شاتل
8. دیتاسنتر آسیاتک
9. دیتاسنتر شهراد
10. دیتاسنتر همراه اول
11. دیتاسنتر بانک ملی
12. دیتاسنتر بانک سامان
13. دیتاسنتر بانک ملت
14. دیتاسنتر بانک دی
15. دیتاسنتر مبنا
16. دیتاسنتر جایگاه
17. دیتاسنتر نگاه روشن پارس
18. دیتاسنتر پارس دیتا
19. دیتاسنتر فن آوا
20. دیتاسنتر آشنا
21. دیتاسنتر روند تازه
22. دیتاسنتر سروش رسانه

معیارهای مقایسه (چارچوب ارزیابی) 

برای ارزیابی دیتاسنترها از مجموعه معیارهای زیر استفاده شده است. هر معیار در تحلیل نهایی وزن‌دهی نسبی دارد :

– تداوم و افزونگی برق (SLA برق، UPS، ژنراتور، طراحی 2N/N+1) — وزن پیشنهادی: 20% 

– طراحی خنک‌سازی و مدیریت محیط (CRAC/In‑row, خنک‌سازی مایع، PUE عملیاتی) — وزن: 12% 

– امنیت فیزیکی و منطقی (کنترل دسترسی، بیومتریک، CCTV، ممیزی‌ها، ISO27001/PCI DSS) — وزن: 18% 

– ظرفیت شبکه و اتصال (اپراتورها، Peering، دسترسی به IX، لینک‌های بین‌الملل، پهنای باند پورت‌ها) — وزن: 18% 

– موقعیت جغرافیایی و ریسک (نزدیکی به مراکز تبادل، ریسک بلایای طبیعی، دسترسی حمل‌ونقل) — وزن: 10% 

– خدمات و انعطاف‌پذیری (Colocation، IaaS/PaaS، خدمات مدیریت‌شده، امکانات DR) — وزن: 12% 

– شفافیت، قیمت و پشتیبانی (SLA شبکه، پشتیبانی 24/7، شفافیت قیمت‌گذاری) — وزن: 10%

فهرست دیتاسنترهای مورد بررسی 

دیتاسنترهای برجسته که در این مقاله پروفایل و امتیازدهی شده‌اند: 

– آسیاتک (دیتاسنتر برج میلاد) 

– تبیان 

– صفر و یک 

– پیام (قطب دیتاسنتر در منطقه ویژه پیام، کرج) 

– امین (قم) 

– های‌وب (پارس آنلاین سابق / دیتاسنترهای وب) 

– زیرساخت (مراکز داده شرکت ارتباطات زیرساخت) 

– اپراتورهای بزرگ: ایرانسل، همراه اول، شاتل، پارس دیتا (خلاصه پروفایل)

پروفایل‌ها — مشخصات فنی و نکات کلیدی

1) آسیاتک (دیتاسنتر برج میلاد)

– نوع: تجاری / اپراتوری (میزبانی عمومی و اختصاصی) 

– ظرفیت و فضا: رک‌های متعدد مستقر در برج میلاد؛ میزبان شرکت‌های بزرگ میزبانی (مثلاً میزبان‌فا) 

– برق و افزونگی: پست اختصاصی برق، UPS و ژنراتور؛ سابقه SLA بالا اعلام‌شده 

– خنک‌سازی: طراحی مدرن با مدیریت جریان هوا؛ تجهیزات به‌روز در مقیاس تجاری 

– شبکه: اتصال مستقیم به نقاط تبادل ترافیک تهران، فیبر اختصاصی، پهنای باند بالا (گزارش‌های عمومی تا صدها گیگابیت) 

– امنیت و گواهی‌ها: کنترل دسترسی فیزیکی، CCTV؛ گواهینامه‌های امنیتی سطح شرکت (ISO27001 در مجموعه‌های مرتبط) 

– نقاط قوت: موقعیت استراتژیک (نزدیکی به IX)، پهنای باند و تاخیر پایین برای کاربران ایرانی. 

– چالش‌ها: هزینه‌ها و تراکم محل (برج) که ممکن است در توسعه فضا محدودیت ایجاد کند.

2) تبیان

– نوع: دیتاسنتر سازمانی/تجاری 

– ظرفیت و فضا: چندصد متر مربع، حدود 70+ رک در نمونه‌ اولیه، چندین سالن و لایه‌ها 

– برق و افزونگی: UPS، ژنراتورهای پشتیبان، کنترل‌های برق استاندارد 

– خنک‌سازی: سیستم‌های تهویه صنعتی و مانیتورینگ محیطی 

– شبکه: اتصال به زیرساخت‌های ملی؛ پهنای باند تجاری خوب 

– امنیت و گواهی‌ها: امنیت فیزیکی قوی و مناسب میزبانی سرویس‌های حساس دولتی/حاکمیتی 

– نقاط قوت: پایداری و امنیت برای سرویس‌های حساس؛ سابقه میزبانی سایت‌های دولتی و خبری. 

– چالش‌ها: قیمت بالاتر، محدودیت‌های احتمالی حقوقی/قوانینی برای برخی میزبانی‌ها.

3) صفر و یک

– نوع: تجاری / ابری (تمرکز بر خدمات ابری و استارتاپ‌ها) 

– ظرفیت و فضا: دیتاسنتر جدیدتر با تمرکز بر فناوری‌های مدرن 

– برق و افزونگی: UPS و ژنراتور در سطح تجاری 

– خنک‌سازی: طراحی برای بارهای محاسباتی ابری (به‌روزرسانی مداوم) 

– شبکه: مسیرهای فیبر، اتصال مناسب به اپراتورها؛ تمرکز بر latency پایین برای خدمات ابری 

– امنیت و گواهی‌ها: داشتن استانداردهای کیفیتی (IQNet و مجوز Servco) 

– نقاط قوت: قیمت رقابتی، فناوری مدرن، خدمات ابری مناسب استارتاپ‌ها. 

– چالش‌ها: قدمت کمتر نسبت به برندهای قدیمی‌تر، وابستگی به رشد بازار داخلی.

4) پیام (منطقه ویژه پیام، کرج)

– نوع: قطب منطقه‌ای / مگادیتاسنتر (چند فاز) 

– ظرفیت و فضا: فاز اول ~600 رک، فاز دوم 400+ و برنامه ارتقاء تا 2500 رک 

– برق و افزونگی: پست‌های برق اختصاصی، UPS و دیزل ژنراتورهای قدرتمند 

– خنک‌سازی: In‑Row و سیستم‌های مدرن تهویه؛ طراحی برای بهره‌وری انرژی بالا 

– شبکه: مسیرهای فیبر چندگانه، اتصال به شبکه‌های اصلی کشور، هدف جذب اپراتورها و فعالان بزرگ 

– امنیت و گواهی‌ها: طراحی لایه‌ای امنیتی فیزیکی و سایبری، مناسب سرویس‌های حساس و شرکت‌ها 

– نقاط قوت: موقعیت خارج از محدوده شهری تهران (کاهش ریسک محلی)، زیرساخت نو و مقیاس‌پذیر. 

– چالش‌ها: مرحله توسعه و وابستگی به تکمیل فازها؛ نیاز به جذب اپراتور و مشتریان بزرگ.

5) امین (قم)

– نوع: تخصصی امن (تمرکز بر خدمات امن و بانکداری) 

– ظرفیت و فضا: مرکز متوسط با تمرکز بر خدمات امن و DR 

– برق و افزونگی: طراحی با تاکید بر پایداری و افزونگی برق 

– خنک‌سازی: کنترل محیطی دقیق و مانیتورینگ 24/7 

– شبکه: اتصال مناسب با مسیرهای فیبر، امکان فراهم آوردن سرویس‌های اختصاصی با SLAs سخت‌گیرانه 

– امنیت و گواهی‌ها: دریافت گواهینامه‌های ملی و رتبه‌بندی از سازمان فناوری اطلاعات؛ تاکید بر امنیت فیزیکی و فرایندهای احراز هویت 

– نقاط قوت: بالاترین تمرکز بر امنیت و انطباق، مناسب سازمان‌ها و بانک‌ها. 

– چالش‌ها: هزینه بالاتر سرویس‌ها و فرایندهای تایید مشتری پیچیده‌تر.

6) های‌وب / پارس آنلاین (دیتاسنترهای وب)

– نوع: تجاری بزرگ و چندتایی (شبکه سرتاسری) 

– ظرفیت و فضا: مجموعه دیتاسنترها با هزاران رک در چند سایت و پارک فناوری پردیس 

– برق و افزونگی: ظرفیت برق بالا، لینک‌های 1.6 Tbps در بعضی منابع اعلام‌شده 

– خنک‌سازی: زیرساخت پیشرفته، مراکز نگهداری متنوع 

– شبکه: شبکه گسترده، قابلیت‌های ابری IaaS و CDN، peering قوی و اتصال ماهواره‌ای در موارد خاص 

– امنیت و گواهی‌ها: گواهینامه‌ها و استانداردهای بین‌المللی/ملی برای برخی مراکز 

– نقاط قوت: مقیاس، خدمات ابری پیشرو، قیمت رقابتی در خدمات ابری. 

– چالش‌ها: گزارش‌هایی درباره فشار بر پشتیبانی در بعضی بازه‌ها به‌دلیل تعداد بالای مشتری.

7) زیرساخت و اپراتورهای بزرگ

– شرکت ارتباطات زیرساخت، همراه اول، ایرانسل و دیگر اپراتورها مراکز داده گسترده‌ای دارند که بیشتر برای خدمات هسته شبکه، انتقال بین‌مراکز و میزبانی سازمانی کاربرد دارد. نقاط قوت: دسترسی به هسته شبکه ملی، توان و پایداری بالا؛ چالش‌ها: محدودیت دسترسی عمومی یا قوانین خاص برای میزبانی.

تحلیل مقایسه‌ای و امتیازدهی کلی

با توجه به معیارهای وزن‌دهی شده، امتیازدهی کلی (نمونه‌ای، 0–100) به‌صورت تقریبی و بر پایه اطلاعات عمومی و ویژگی‌های اعلام‌شده به‌قرار زیر است:

– پیام: 90 — زیرساخت نو، مقیاس‌پذیری بالا، موقعیت استراتژیک خارج از شهر 

– های‌وب (پارس آنلاین): 86 — مقیاس و شبکه گسترده، خدمات ابری پیشرفته 

– آسیاتک: 84 — اتصال قوی به IX، موقعیت مرکزی و تامین پهنای باند بالا 

– تبیان: 78 — امنیت و پایداری عالی برای سرویس‌های حساس، اما هزینه بیشتر 

– امین: 76 — بهترین برای نیازهای امنیتی و انطباق (بانک‌ها)، هزینه بالا 

– صفر و یک: 74 — مدرن و مناسب استارتاپ‌ها، اما قدمت کمتر از رقبای بزرگ 

– زیرساخت/اپراتورها: بسته به مرکز و دسترسی، بین 75–85 (قوی در هسته شبکه اما با محدودیت‌های دسترسی عمومی)

توضیح امتیازدهی: امتیازها تقریبی و براساس اطلاعات عمومی، گواهی‌های اعلام‌شده، ظرفیت‌های مطرح و معیارهای فوق استخراج شده‌اند. برای تصمیم‌گیری نهایی باید بررسی‌های میدانی و درخواست مدارک رسمی صورت گیرد.

تحلیل تفصیلی معیارها

تداوم برق و افزونگی 

– مراکز جدیدتر (پیام، های‌وب، آسیاتک) عموماً از طراحی‌های UPS N+1 یا 2N و ژنراتورهای قوی بهره می‌برند. دیتاسنترهای تخصصی بانکی و دولتی هم به‌خوبی به این موضوع پرداخته‌اند. بررسی تاریخچه قطعی و logهای پشتیبانی اهمیت بالایی دارد.

خنک‌سازی و بهره‌وری انرژی 

– مراکز مدرن از In‑Row cooling و طرح‌های بهینه‌سازی PUE استفاده می‌کنند. دیتاسنترهای قدیمی ممکن است بازده کمتری داشته باشند و هزینه عملیاتی بالاتر.

امنیت فیزیکی و منطقی 

– دیتاسنترهای بانکی و دولتی و برخی تجاری دارای کنترل‌های چندلایه، ممیزی‌های دوره‌ای و گواهی‌های امنیتی هستند. وجود SOC، WAF و سرویس‌های DDoS protection سازمانی میلی حیاتی است.

ظرفیت شبکه و تاخیر 

– نزدیکی به نقاط تبادل ترافیک (IX) و اتصال به چند اپراتور تعیین‌کننده تاخیر و redundancy شبکه است. آسیاتک و های‌وب به‌خاطر اتصال مستقیم و پهنای باند شناخته شده‌اند. پیام با هدف جذب مسیرهای فیبر و اپراتورها در طراحی‌اش پیش‌بینی شده است.

موقعیت مکانی و ریسک 

– دیتاسنترهای داخل شهر (مثلاً برج میلاد) دسترسی سریع و تاخیر کمتر برای کاربران شهری دارند اما ریسک‌های محلی و محدودیت توسعه ارتفاعی می‌تواند چالش‌آفرین باشد. پیام و مراکز خارج از کلانشهر ریسک‌های محلی را کاهش می‌دهند و توسعه‌پذیری بالاتری دارند.

خدمات، انعطاف‌پذیری و هزینه 

– مراکز بزرگ خدمات ابری، IaaS و راهکارهای مدیریت‌شده را با مدل‌های چندلایه ارائه می‌دهند. دیتاسنترهای تخصصی ممکن است هزینه بالاتری داشته باشند اما انطباق و امنیت بیشتری فراهم کنند.

توصیه‌های عملی قبل از عقد قرارداد

1. دریافت مدارک رسمی: نقشه برق و دیزل ژنراتورها، گزارش PUE، گواهینامه‌های ISO/PCI/…، گزارش‌های ممیزی.
2. بررسی SLA کتبی: آپتایم برق، شبکه، زمان پاسخ پشتیبانی و جزئیات جبران خسارت.
3. تست شبکه: انجام تست‌های latency و packet loss از محل کاربران نهایی به دیتاسنتر و مسیرهای پشتیبان.
4. بازدید فیزیکی: بازبینی کنترل دسترسی، مسیرهای کابل، سیستم‌های اطفاء حریق، اتاق NOC و قابلیت‌های مانیتورینگ.
5. سناریو DR: برنامه بازیابی فاجعه (RPO/RTO) و تست DR بین سایت‌ها را مرور کنید.
6. سیاست‌های امنیتی: مشاهده رویه‌های ورود/خروج، نگهداری رک، لاگ‌برداری و مدیریت رخدادهای امنیتی.
7. طرح توسعه و مقیاس‌پذیری: هزینه‌ها و زمان لازم برای افزایش رک، برق و پهنای باند در آینده.
8. بررسی هزینه کلی مالکیت (TCO): هزینه ماهانه، هزینه انتقال خدمات، هزینه‌های پنهان مانند ترافیک بین‌مرزی.

نمونه سناریوهای انتخاب بر پایه نیاز کسب‌وکار 

– سایت خبری با ترافیک داخلی بالا: آسیاتک یا های‌وب (نزدیکی به IX و پهنای باند بالا). 

– بانک یا سازمان حساس: امین یا دیتاسنترهای با گواهی‌های حاکمیتی و امنیتی (تبیان، مراکز بانکی). 

– استارتاپ‌های ابری و SaaS: صفر و یک یا های‌وب (خدمات ابری و قیمت رقابتی). 

– شرکت متوسط با نیاز DR: انتخاب دو سایت مجزا (مثلاً آسیاتک + پیام یا امین) برای توزیع ریسک.

چالش‌ها و نکات محیطی / بازار ایران 

– هزینه پهنای باند بین‌الملل و مسیرهای تامین آن بر هزینه کلی مراکز داده تأثیر دارد؛ وابستگی به مسیرهای خارجی یا اپراتورهای منطقه‌ای گاهی باعث افزایش هزینه می‌شود. 

– قانون‌گذاری و سیاست‌های محلی (از جمله طرح شبکه ملی اطلاعات) می‌تواند دسترسی بین‌الملل را محدود یا مسیرها را تغییر دهد؛ میزبانی داخلی می‌تواند مزایای پایداری در شرایط محدودیت فراهم کند. 

– کمبود نیروی انسانی متخصص در برخی مراکز کوچک‌تر ممکن است کیفیت پشتیبانی را تحت‌تأثیر قرار دهد؛ انتخاب مراکزی با SOC/NOC فعال و تیم فنی مشخص توصیه می‌شود.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری 

در سال ۱۴۰۴، بازار دیتاسنتر ایران شامل بازیگران متنوعی است: از مراکز متمرکز و قدیمی‌تر که امنیت و پایداری را تضمین می‌کنند تا مراکز نوپا و بزرگ مانند پیام که بر مقیاس و بهره‌وری مدرن تمرکز دارند. انتخاب «بهترین» دیتاسنتر وابسته به اولویت‌های کسب‌وکار است: تاخیر و پهنای باند، امنیت و انطباق، یا هزینه و مقیاس‌پذیری. به‌طور کلی برای سرویس‌های حساس و بانکی دیتاسنترهای تخصصی با گواهی‌های رسمی مناسب‌ترند؛ برای سرویس‌های با نیاز به مقیاس‌پذیری و هزینه پایین‌تر، دیتاسنترهای ابری و تجاری گزینه مناسبی‌اند؛ و برای کاهش ریسک کلی، استفاده از ترکیب چند دیتاسنتر (Cross‑site DR و Multi‑colocation) بهترین راهکار است.

ضمیمه — قالب خلاصه تصمیم‌گیری سریع برای مدیران IT

– نیاز به تاخیر کم و ترافیک داخلی: آسیاتک یا های‌وب. 

– نیاز به تاخیر کم و ترافیک داخلی: آسیاتک یا های‌وب. 

– نیاز به بالاترین سطح امنیت و انطباق (بانک‌ها، اطلاعات حساس): امین یا تبیان. 

– نیاز به مقیاس‌پذیری و راهکارهای ابری با هزینه رقابتی: های‌وب یا صفر و یک. 

– نیاز به مگادیتاسنتر با قابلیت توسعه و ریسک محلی پایین: پیام (منطقه ویژه پیام، کرج). 

– نیاز به دسترسی مستقیم به هسته اپراتورها یا خدمات هسته شبکه: مراکز شرکت ارتباطات زیرساخت و دیتاسنترهای اپراتورها (ایرانسل، همراه اول). 

– نیاز به ترکیب DR و مقاومت بالا: ترکیب یک دیتاسنتر داخلی با اتصال بالا (آسیاتک/های‌وب) + یک سایت خارج از شهر یا تخصصی (پیام یا امین). 

– محدودیت بودجه و نیاز به راه‌اندازی سریع: صفر و یک یا خدمات کولوکیشن/ابری مراکز تجاری کوچک.

 ضمیمه — قالب خلاصه تصمیم‌گیری سریع برای مدیران IT

-نیاز به تاخیر کم و ترافیک داخلی: آسیاتک یا های‌وب. 

-نیاز به بالاترین سطح امنیت و انطباق (بانک‌ها، اطلاعات حساس): امین یا تبیان. 

-نیاز به مقیاس‌پذیری و راهکارهای ابری با هزینه رقابتی: های‌وب یا صفر و یک. 

-نیاز به مگادیتاسنتر با قابلیت توسعه و ریسک محلی پایین: پیام (منطقه ویژه پیام، کرج). 

-نیاز به دسترسی مستقیم به هسته اپراتورها یا خدمات هسته شبکه: مراکز شرکت ارتباطات زیرساخت و دیتاسنترهای اپراتورها (ایرانسل، همراه اول). 

-نیاز به ترکیب DR و مقاومت بالا: ترکیب یک دیتاسنتر داخلی با اتصال بالا (آسیاتک/های‌وب) + یک سایت خارج از شهر یا تخصصی (پیام یا امین).  

-محدودیت بودجه و نیاز به راه‌اندازی سریع: صفر و یک یا خدمات کولوکیشن/ابری مراکز تجاری کوچک. 

-راهکار پیشنهادی برای شرکت‌های متوسط: استفاده از سرویس IaaS/کولوکیشن در های‌وب یا آسیاتک برای عملکرد روزمره + قرارداد DR با پیام یا امین برای تبادل فاجعه. 

-راهکار پیشنهادی برای استارتاپ‌ها: آغاز در صفر و یک یا های‌وب با پلن ابری مقیاس‌پذیر، سپس مهاجرت یا توزیع بار به پیام/آسیاتک در صورت رشد. 

-راهکار پیشنهادی برای سازمان‌های دولتی/حساس: استفاده اصلی از دیتاسنترهای با گواهی و کنترل‌های سخت‌گیرانه (امین، تبیان) و نگهداری نسخه پشتیبان در یک مرکز تجاری معتبر جهت DR. 

-شاخص سریع انتخاب (یک خطی): اولویت با SLA برق و شبکه > امنیت و انطباق > نزدیکی به IX > هزینه و خدمات مدیریتی.

 چک‌لیست فنی نهایی پیش از امضای قرارداد

1.مدارک برق: نقشه تک‌خطی برق، ظرفیت پست، مشخصات UPS و ژنراتورها، زمان سوئیچ ژنراتور. 

2.گزارش PUE و مصرف: مقدار PUE عملیاتی اخیر و روند مصرف برق ماهانه. 

3.SLA کتبی: درصد آپتایم برق و شبکه، زمان پاسخ پشتیبانی، شرایط جبرانی. 

4.امنیت فیزیکی: نقشه کنترل دسترسی، لایه‌های امنیتی، لیست تجهیزات CCTV و نگهداری لاگ. 

5.گواهی‌ها و ممیزی‌ها: ISO27001، PCI DSS (در صورت نیاز)، گزارش‌های ممیزی اخیر. 

6.شبکه و مسیرها: لیست اپراتورها و مسیرهای فیبر، دسترسی به IX، ظرفیت پورت‌ها و امکان پورت‌های افزایشی. 

7.تست‌های عملی: تست latency/packet loss از چند نقطه کاربری، تست failover (ترجیحاً گزارش یا انجام مشترک). 

8.خنک‌سازی و مانیتورینگ محیطی: سیستم‌های CRAC/In‑Row، مانیتورینگ دما/رطوبت، سیاست کار در دوره اوج بار. 

9.رویه‌های عملیاتی و نگهداری: زمان‌بندی نگهداری، اطلاع‌رسانی به مشتریان، SLA نگهداری سخت‌افزار. 

10.برنامه DR و RTO/RPO: سناریوهای بازیابی، زمان‌های مورد انتظار RTO/RPO، هزینه و اولویت‌بندی داده‌ها.