مقدمه

عرضه اولیه سهام همیشه یکی از جذاب‌ترین فرصت‌های سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه محسوب می‌شود. بسیاری از افراد به امید سود نسبتاً سریع در این عرضه‌ها شرکت می‌کنند. اما علاوه بر شناخت روش خرید، بعضی سرمایه‌گذاران می‌خواهند بدانند آیا می‌توان بدون داشتن نقدینگی هم عرضه اولیه خرید یا نه. برای پاسخ دقیق، ابتدا باید خود مفهوم عرضه اولیه و سازوکار خرید آن را بشناسیم.

عرضه اولیه در بورس چیست؟

عرضه اولیه یا IPO به زمانی گفته می‌شود که سهام یک شرکت برای اولین بار وارد بازار سرمایه شده و عموم مردم امکان خرید آن را پیدا می‌کنند. این عرضه معمولاً در یکی از بازارهای رسمی مانند بورس اوراق بهادار تهران یا فرابورس ایران انجام می‌شود و زیر نظر سازمان بورس و اوراق بهادار قرار دارد.

هدف اصلی شرکت‌ها از عرضه اولیه معمولاً تأمین سرمایه، توسعه فعالیت‌ها، افزایش شفافیت مالی و ورود رسمی به بازار سرمایه است.

چرا عرضه اولیه معمولاً سودده است؟

چند دلیل اصلی وجود دارد:

1. قیمت‌گذاری محافظه‌کارانه برای جذب سرمایه‌گذار
2. استقبال زیاد خریداران در روزهای اول
3. دید مثبت بازار نسبت به شرکت‌های تازه‌وارد

البته این سود قطعی نیست و شرایط بازار نقش مهمی دارد.

مراحل خرید عرضه اولیه در بورس

برای شرکت در عرضه اولیه باید چند مرحله ساده اما مهم را طی کنید:

۱. دریافت کد بورسی

اولین قدم ثبت‌نام در سامانه سجام و احراز هویت است. پس از آن کد بورسی دریافت می‌کنید که شناسه فعالیت شما در بورس محسوب می‌شود.

۲. ثبت‌نام در کارگزاری

برای انجام معاملات باید در یک کارگزاری فعال حساب داشته باشید. تمام خرید و فروش‌ها از طریق سامانه معاملاتی کارگزاری انجام می‌شود.

۳. شارژ حساب معاملاتی

قبل از عرضه اولیه معمولاً باید حساب خود را به اندازه مبلغ اعلام‌شده شارژ کنید.

۴. ثبت سفارش خرید

در روز عرضه اولیه:

1. بازه قیمتی اعلام می‌شود
2. حداکثر تعداد سهام مشخص می‌شود
3. سفارش خرید ثبت می‌کنید

اغلب عرضه‌ها به روش بوک‌بیلدینگ انجام می‌شوند؛ یعنی سهم بین متقاضیان تقسیم می‌شود.

اگر به معاملات پایدار و سریع در بازار سرمایه نیاز دارید، استفاده از سرور بورس ایران می‌تواند تفاوت بزرگی در کیفیت اجرای سفارش‌های شما ایجاد کند. این سرورها با پینگ پایین، اتصال پایدار و منابع اختصاصی طراحی شده‌اند تا معامله‌گران بدون قطعی یا تأخیر، به سامانه‌های معاملاتی دسترسی داشته باشند و از نوسانات بازار جا نمانند.

همچنین ارائه سرور 10 گیگ بورس و سرور فیبر نوری بورس برای معامله‌گران حرفه‌ای امکان انتقال داده سریع‌تر، کاهش چشمگیر تأخیر و پایداری بالاتر ارتباط را فراهم می‌کند. این زیرساخت برای تریدرهای فعال، الگوریتم‌نویسان و افرادی که سرعت اجرای سفارش برایشان اهمیت حیاتی دارد، یک مزیت رقابتی واقعی محسوب می‌شود.

حداقل سرمایه لازم برای عرضه اولیه

معمولاً مبلغ زیادی نیاز نیست. در بسیاری از عرضه‌های اولیه با سرمایه‌ای کم هم می‌توان مشارکت کرد، چون سهم بین تعداد زیادی سرمایه‌گذار تقسیم می‌شود.

آیا خرید عرضه اولیه بدون نقدینگی ممکن است؟

در حالت معمول باید پول کافی در حساب کارگزاری داشته باشید، اما چند راه محدود وجود دارد:

اعتبار معاملاتی کارگزاری

برخی کارگزاری‌ها به مشتریان فعال اعتبار کوتاه‌مدت می‌دهند تا بتوانند عرضه اولیه بخرند. این اعتبار بعداً تسویه می‌شود.

طرح‌های تشویقی کارگزاری

گاهی برای جذب مشتری، امکان خرید عرضه اولیه بدون شارژ فوری حساب فراهم می‌شود.

پشتوانه دارایی بورسی

اگر سهام یا صندوق سرمایه‌گذاری داشته باشید، ممکن است بتوانید با اتکا به ارزش آن‌ها اعتبار دریافت کنید.

ریسک‌های خرید عرضه اولیه با اعتبار

قبل از استفاده از این امکان باید موارد زیر را بدانید:

1. سود عرضه اولیه تضمینی نیست
2. ممکن است هزینه اعتبار داشته باشد
3. بازپرداخت به‌موقع ضروری است
4. استفاده زیاد از اعتبار می‌تواند ریسک مالی ایجاد کند

چه زمانی بهتر است عرضه اولیه بخریم؟

معمولاً زمانی که:

1. شرایط کلی بازار مثبت باشد
2. وضعیت مالی شرکت مناسب ارزیابی شود
3. افق سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت یا میان‌مدت داشته باشید

بررسی گزارش‌های مالی شرکت هم کمک زیادی می‌کند.

آیا عرضه اولیه برای افراد مبتدی مناسب است؟

در مقایسه با بسیاری از معاملات بورسی، عرضه اولیه ریسک کمتری دارد و می‌تواند گزینه خوبی برای شروع باشد. با این حال بهتر است افراد تازه‌کار:

1. با سرمایه کم شروع کنند
2. از اعتبار معاملاتی استفاده نکنند
3. آموزش بورس را جدی بگیرند

جمع‌بندی

عرضه اولیه یکی از جذاب‌ترین فرصت‌های سرمایه‌گذاری در بورس است و معمولاً با استقبال زیادی همراه می‌شود. خرید آن نیازمند داشتن کد بورسی، حساب کارگزاری و معمولاً مقداری نقدینگی است؛ هرچند در برخی شرایط خاص می‌توان با اعتبار معاملاتی هم در آن شرکت کرد.

با این حال، آگاهی از ریسک‌ها، مدیریت سرمایه و شناخت بازار اهمیت زیادی دارد. اگر این موارد رعایت شود، عرضه اولیه می‌تواند شروعی مناسب برای فعالیت حرفه‌ای‌تر در بورس باشد.